Προεδρικό διάταγμα 10/16 - Άρθρο 3

Άρθρο 3: Ειδικές Προδιαγραφές


Συνδεθείτε στην Υπηρεσία Νομοσκόπιο
Είσοδος στην υπηρεσία Νομοσκόπιο.
   
Χρήστης
Κωδικός
  Υπενθύμιση στοιχείων λογαριασμού
   
 
Νέοι χρήστες
Εάν είστε νέος χρήστης, θα πρέπει να δημιουργήσετε ένα ΔΩΡΕΑΝ λογαριασμό προκειμένου να φύγει το παράθυρο αυτό και να αποκτήσετε πλήρη πρόσβαση στην υπηρεσία Νομοσκόπιο.
Δημιουργία νέου λογαριασμού

 

 

1. Τα ιατρεία των Μονάδων Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής, το εξεταστήριο υπερηχοτομογραφίας, το χειρουργείο μικροεπεμβάσεων, ο χώρος συλλογής σπέρματος, το εργαστήριο εμβρυολογίας και το εργαστήριο σπερματολογίας πληρούν υποχρεωτικά τις κατωτέρω, ειδικές ανά κατηγορία, προδιαγραφές.

 

2. Ο ως άνω αναφερόμενος εξοπλισμός αναπροσαρμόζεται, κατά την κρίση της Αρχής, ανά 200 κύκλους εξωσωματικής γονιμοποίησης ετησίως.

 

3. Ειδικές προδιαγραφές για τα γραφεία-και ιατρεία των Μονάδων Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής.

 

Το ελάχιστο εμβαδόν των ιατρείων των Μονάδων Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής είναι κατ' ελάχιστον 10 m2 με πλάτος κατ' ελάχιστον 2.5 m. Ο χώρος συνεντεύξεων-γραφείο ιατρού περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα έπιπλο γραφείου, καθίσματα για τους εξεταζόμενους, καθώς και για το προσωπικό. Εάν στον ίδιο χώρο πραγματοποιείται κλινική εξέταση, τότε περιλαμβάνει: γυναικολογική εξεταστική κλίνη (Boom), εξεταστική λυχνία, δυνατότητα καταγραφής και εκτύπωσης υπερηχογραφικών ευρημάτων, τροχήλατο αμαξίδιο εφοδιασμένο με τα απαραίτητα αναλώσιμα υλικά, κάδο απορριμμάτων, κινητό διαχωριστικό (παραβάν), χώρο για την εναπόθεση των προσωπικών αντικειμένων των εξεταζομένων. Το γραφείο εμβρυολόγου περιλαμβάνει έπιπλο γραφείου με καθίσματα. Στον ίδιο χώρο φυλάσσεται το αρχείο του εργαστηρίου εμβρυολογίας. Ο χώρος αιμοληψίας περιλαμβάνει πολυθρόνα ή κλίνη για αιμοληψίες, καθώς και τροχήλατο τραπεζίδιο ή ερμάριο με το απαραίτητο αναλώσιμο και λοιπό υλικό. Στον ίδιο χώρο είναι δυνατόν να λειτουργεί και υπερηχοτομογράφος, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται σωρευτικά όσα προβλέπονται στην παράγραφο 4 του παρόντος άρθρου.

 

4. Ειδικές προδιαγραφές για το εξεταστήριο υπερηχοτομογραφίας

 

Το εξεταστήριο υπερηχοτομογραφίας έχει εμβαδόν κατ' ελάχιστον 8 m2 με πλάτος κατ' ελάχιστον 2.5 m και περιλαμβάνει: Εξεταστική κλίνη ή γυναικολογική κλίνη (Boom), Υπερηχοτομογράφο εφοδιασμένο με διακολπικό και κοιλιακό ηχοβολέα. Εάν στην Μονάδα Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής εξετάζονται υπερηχογραφικώς και υπογόνιμοι άνδρες, απαιτείται και διορθικός ηχοβολέας.

 

Επίσης το εξεταστήριο υπερηχοτομογραφίας περιλαμβάνει: Κατάλληλο φωτισμό για γυναικολογική εξέταση, τροχήλατο κάθισμα για τον χειριστή του υπερηχοτομογράφου, χώρο εναπόθεσης προσωπικών αντικειμένων των εξεταζομένων, αναλώσιμο υλικό (όπως γάντια, προφυλακτικά, γέλη, χαρτικά κ.λ.π.) κατάλληλα διευθετημένο σε τροχήλατο αμαξίδιο, κάδο απορριμμάτων.

 

5. Ειδικές προδιαγραφές για το χειρουργείο μικροεπεμβάσεων

 

Το χειρουργείο μικροεπεμβάσεων της Μονάδας Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής αποτελεί ένα ανεξάρτητο λειτουργικό σύνολο χώρων μέσα στο κτιριακό συγκρότημα και έχει εμβαδόν κατ' ελάχιστον 20 m2 και πλάτος κατ' ελάχιστον 3 m. Η χρήση των χώρων είναι αποκλειστική χωρίς παρεμβολή άλλων λειτουργικών ή μη χώρων της μονάδας, εξασφαλίζοντας συνθήκες ασηψίας και προσπελασιμότητα με διάδρομο πλάτους 1.6 m, άλλως προσπελασιμότητα από φορείο μεταφοράς ασθενών.

 

Εφόσον το χειρουργείο μικροεπεμβάσεων δεν βρίσκεται σε ισόγειο ή άλλο χώρο προσπελάσιμο με τροχήλατο φορείο από το εξωτερικό του κτιρίου, επικοινωνεί άμεσα με παρακείμενο ανελκυστήρα, με δυνατότητα μεταφοράς φορείου ή τροχήλατου αμαξιδίου και δύο συνοδών.

 

6. Ενδεικτικά, ο ελάχιστα απαιτούμενος ιατρικός εξοπλισμός περιλαμβάνει:

 

α. Αναισθησιολογικό εξοπλισμό, όπως προβλέπεται από τον νόμο και τις εκάστοτε οδηγίες της αναισθησιολογικής εταιρείας. Ο ελάχιστος αναισθησιολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει:

 

α)α. Αναισθησιολογικό μηχάνημα με δυνατότητα τροφοδοσίας με ιατρικά αέρια, υποχρεωτικά από δύο πηγές (είτε από εξωτερική πηγή (οβίδες Ο2 και δίκτυο με τις κατάλληλες λήψεις Ο2) είτε από σύστημα αυτοφερόμενων στο μηχάνημα φορητών οβίδων Ο2). Για τις παροχές ιατρικών αερίων ισχύουν οι προδιαγραφές που αναφέρονται στην παράγραφο 5 του άρθρου 3 του παρόντος. Το αναισθησιολογικό μηχάνημα συνοδεύεται από τις παρακάτω συσκευές: Συσκευή προστασίας από ανεπάρκεια της παροχής Ο2, ροόμετρα ακριβείας, αναλυτή εισπνεόμενης συγκέντρωσης Ο2 και κορεσμού, με ηχητικούς συναγερμούς χαμηλών ορίων, αναπνευστικά συστήματα με επανεισπνοή και νατράσβεστο (κυκλικό) καθώς και μη επανεισπνοής, διάταξη μέτρησης εκπνεόμενου όγκου, εφόσον ο ασθενής έχει δική του αναπνοή, δυνατότητα παρακολούθησης του εκπνεόμενου όγκου (σπειρόμετρο), ηλεκτρονική μονάδα ελέγχου και καταγραφής αρτηριακής πίεσης και καρδιακής λειτουργίας, σφυγμικό οξύμετρο με ηχητικό συναγερμό κατωτέρων ορίων, ηλεκτρονική μονάδα παρακολούθησης τελοεκπνευστικού CΟ2 (καπνογράφο).

 

β)β. Επίσης, ο ελάχιστος αναισθησιολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει εξοπλισμό εξασφάλισης αεραγωγού και υποστήριξης αερισμού, δηλαδή: αντλία αναρρόφησης για αναισθησιολογική χρήση, εξοπλισμό διασωλήνωσης (δύο λαρυγγοσκόπια με τρία γλωσσοπίεστρα το καθένα, ενδοτραχειακούς σωλήνες, λαρυγγικές μάσκες διαφόρων μεγεθών, αεραγωγούς, οδηγό, μάσκα οξυγόνου κ.λ.π.), συσκευή τύπου AMBU με ασκό αποθήκευσης Ο2 για δυνατότητα χορήγησης 100% Ο2.

 

γ)γ. Ο ελάχιστος αναισθησιολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει ακόμη υλικά υποστήριξης κυκλοφορίας (ενδοφλέβιους καθετήρες, σύριγγες, ενδοφλεβίως χορηγούμενα υγρά κ.λ.π.).

 

δ)δ. Ο ελάχιστος αναισθησιολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει φάρμακα (απαραίτητα για την υποστήριξη της κυκλοφορίας και την αντιμετώπιση των επειγουσών καταστάσεων),

 

ε)ε. Ο ελάχιστος αναισθησιολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει σφυγμομανόμετρο με συσκευή για τη μη επεμβατική μέτρηση της αρτηριακής πίεσης,

 

στ)στ. Ο ελάχιστος αναισθησιολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει στηθοσκόπιο,

 

ζ)ζ. Ο ελάχιστος αναισθησιολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει θερμόμετρο,

 

η)η. Ο ελάχιστος αναισθησιολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει αναισθησιολογικό στατώ, 2.

 

θ)θ. Ο ελάχιστος αναισθησιολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει απινιδωτή με δυνατότητα προσωρινής εξωτερικής βηματοδότησης.

 

ι)ι. Ο ελάχιστος αναισθησιολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει πάγκους, ερμάρια.

 

β. Ενδεικτικά, ο ελάχιστα απαιτούμενος ιατρικός εξοπλισμός περιλαμβάνει και:

 

α)α. Χειρουργική ή εξεταστική κλίνη, κατά προτίμηση αυτοματοποιημένη, με δυνατότητα κλίσης Trendelenburg και επιλογής ύψους.

 

β)β. Προβολέα χειρουργείου και φωτιστικό για γυναικολογική εξέταση,

 

γ)γ. Χειρουργικά σκαμπό για ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό,

 

δ)δ. Υπερηχοτομογράφο με διακολπικό ηχοβολέα και δυνατότητα σύνδεσης με κοιλιακό ηχοβολέα.

 

ε)ε. Αντλία αναρρόφησης με ποδοδιακόπτη, ικανή να δημιουργεί ρυθμιζόμενη αρνητική πίεση 0- 670 mbar.

 

στ)στ. 2 τροχήλατα τραπεζίδια.

 

ζ)ζ. Κατάλληλα χειρουργικά εργαλεία (όπως κολποδιαστολείς, χειρουργικές λαβίδες, ψαλίδια, βελονοκάτοχα, ανατομικές λαβίδες, θυριδωτές λαβίδες, κηρία Hegar, κ.λ.π.).

 

η)η. Αποστειρωμένο χειρουργικό αναλώσιμο υλικό (όπως γάζες, καθετήρες, βελόνες, σύριγγες, γάντια, προφυλακτικά, γέλη) και υλικό σχετικό με το αντικείμενο της εμβρυολογίας (όπως καθετήρες εμβρυομεταφοράς, βελόνες αναρρόφησης, κ.λ.π.).

 

θ)θ. Ψυγείο για την διατήρηση των φαρμάκων αναισθησίας και λοιπού φαρμακευτικού υλικού (ανεξάρτητο από το ψυγείο του εργαστηρίου),

 

ι)ι. Κάδο συλλογής χρησιμοποιημένου αναλώσιμου υλικού,

 

ι)α)ι)α. Τροχήλατο κάδο.

 

ι)β)ι)β. Υποπόδιο,

 

ι)γ)ι)γ. Αναπηρικό αμαξίδιο.

 

7. Ειδικές προδιαγραφές για τον χώρο συλλογής του σπέρματος Ο χώρος συλλογής σπέρματος έχει εμβαδόν κατ' ελάχιστον 9 τετραγωνικών μέτρων και διαθέτει νιπτήρα, χώρο υγιεινής και κάθε απαραίτητο εξοπλισμό για την διευκόλυνση συλλογής σπέρματος. Εντός του χώρου, ο οποίος χρησιμοποιείται αποκλειστικά για τη συλλογή σπέρματος, βρίσκονται αναρτημένες σε εμφανές σημείο γραπτές οδηγίες για την άσηπτη συλλογή του δείγματος.

 

Η μεταφορά του δείγματος στο εργαστήριο γίνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να διασφαλίζεται η ακεραιότητα και ιχνηλασιμότητα του δείγματος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 15 του νόμου 3305/2005. Η ακεραιότητα του δείγματος διασφαλίζεται σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές και διεθνείς προδιαγραφές.

 

8. Ειδικές προδιαγραφές για το εργαστήριο εμβρυολογίας Το εργαστήριο εμβρυολογίας έχει ελάχιστο εμβαδόν 25 m2 και πλάτος κατ' ελάχιστον 2 m και βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση και οπτική επαφή με το χειρουργείο μικροεπεμβάσεων, όπου διενεργείται η ωοληψία. Στους χώρους εργαστηρίου και χειρουργείου διασφαλίζεται ότι υπάρχει θετική πίεση αποστειρωμένου αέρα σε σχέση με τους υπόλοιπους χώρους της Μονάδας Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και θετικότερη στο εργαστήριο σε σχέση με το χειρουργείο. Η ποιότητα του αέρα στους χώρους του χειρουργείου και του εργαστηρίου είναι τουλάχιστον κλάσεως Δ, όπως ορίζεται στο προεδρικό διάταγμα 26/2008. Η κατασκευή και ο εξοπλισμός του εργαστηρίου, όπως και του χειρουργείου, είναι από υλικά που δεν αποδεσμεύουν ουσίες τοξικές για τους γαμέτες και τα γονιμοποιημένα ωάρια. Το εργαστήριο δεν διαθέτει άνοιγμα προς εξωτερικούς χώρους. Σε περίπτωση, όμως, που δεν καταστεί δυνατό να κατασκευασθεί το εργαστήριο χωρίς ανοίγματα σε εξωτερικούς χώρους, τα ανοίγματα πρέπει να είναι σφραγισμένα αεροστεγώς, με υλικό που ικανοποιεί τις απαιτήσεις του αμέσως προηγουμένου εδαφίου. Στο εργαστήριο τηρούνται αρχεία εξοπλισμού, υλικού και αναλωσίμων, στα οποία καταγράφεται με ημερομηνία κάθε σχετική δραστηριότητα. Πρόσβαση στο εργαστήριο εμβρυολογίας έχουν μόνον πρόσωπα εξουσιοδοτημένα από τον υπεύθυνο εμβρυολόγο.

 

Το εργαστήριο εμβρυολογίας διαθέτει τουλάχιστον:

 

α. 2 επωαστικούς κλιβάνους για την καλλιέργεια των γαμετών και των γονιμοποιημένων ωαρίων.

 

Οι παροχές αερίου/-ων καταλήγουν στον χώρο φύλαξης των οβίδων, ο οποίος βρίσκεται υποχρεωτικά εκτός του εργαστηρίου,

 

β. Ένα (1) διοφθάλμιο στερεοσκοπικό μικροσκόπιο, με θερμαινόμενη τράπεζα, έτσι ώστε η θερμοκρασία των εξεταζόμενων κυττάρων να μπορεί να διατηρείται περί τους 37 ± 0,2 °C.

 

γ. Ένα (1) διοφθάλμιο αναλυτικό ανεστραμμένο μικροσκόπιο εφοδιασμένο με το κατάλληλο οπτικό σύστημα και τον απαραίτητο εξειδικευμένο εξοπλισμό, ώστε να είναι δυνατή η ασφαλής διενέργεια μικροχειρισμών όπως η μικρογονιμοποίηση ωαρίων, η υποβοηθούμενη εκκόλαψη και η βιοψία πολικών σωματίων ή βλαστομεριδίων.

 

δ. Ένα (1) θάλαμο νηματικής ροής που να διασφαλίζει στο εσωτερικό του ποιότητα αέρος κλάσεως Α, σε περιβάλλοντα χώρο τουλάχιστον κλάσεως Δ.

 

ε. Κατάλληλο ψυγείο/α ικανό να συντηρεί τα υλικά βάση των προδιαγραφών τους.

 

στ. Απαραίτητο ηλεκτρονικό εξοπλισμό για την καταγραφή και την επεξεργασία των δεδομένων του εργαστηρίου με εγκατεστημένο σύστημα ασφαλείας των αρχείων (back up) και με δυνατότητα σύνδεσης στη βάση δεδομένων της Εθνικής Αρχής Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής μέσω του διαδικτύου.

 

ζ. Έχει διαδικασία έλεγχου και πιστοποίησης, των σημαντικών παραμέτρων καλλιέργειας των εμβρύων (θερμοκρασίας, CΟ2 ή/και ΡΗ) με ανάλογης ακρίβειας πιστοποιημένα όργανα είτε ιδιόκτητα είτε με σύμβαση εξωτερικού φορέα, τουλάχιστον κάθε 15 ημέρες.

 

Η βαθμονόμηση ελέγχεται τουλάχιστον άπαξ ετησίως από διαπιστευμένο εργαστήριο ή φορέα.

 

Καίριας σημασίας στοιχεία του εξοπλισμού που ενδέχεται να αστοχήσουν (όπως μικροχειριστήρια, θερμαντικά στοιχεία, ψυγείο/καταψύκτης, λαμπτήρες μικροσκοπίων) καλύπτονται από δεύτερο αντίστοιχων δυνατοτήτων μηχάνημα, εξάρτημα ή ανταλλακτικό, για την άμεση αναπλήρωση της λειτουργίας.

 

Εναλλακτικά, το εργαστήριο μπορεί να έχει συμφωνία λειτουργικής διασύνδεση με γεωγραφικώς γειτνιάζον (εντός της ελληνικής επικράτειας) παρόμοιο εργαστήριο, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η αδιάλειπτη λειτουργία μέχρι την αποκατάσταση της τεχνικής αστοχίας. Κάθε τέτοια αστοχία θεωρείται εξαιρετικό συμβάν, καταγράφεται και κοινοποιείται στην Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής όπως ορίζεται στο άρθρο 18 του νόμου 3305/2005.

 

9. Ειδικές προδιαγραφές για το εργαστήριο σπερματολογίας

 

Το εργαστήριο σπερματολογίας χρησιμεύει για την εξέταση και για την επεξεργασία των δειγμάτων σπέρματος σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες οδηγίες του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Έχει εμβαδόν κατ' ελάχιστον 8 m2 με ελάχιστο πλάτος 2 m.

 

Εκτός από τον γενικό εργαστηριακό εξοπλισμό διαθέτει και τον ακόλουθο ειδικό εξοπλισμό:

 

α. Έναν (1) επωαστικό κλίβανο,

β. Ένα (1) θάλαμο νηματικής ροής,

γ. Αναλυτικό μικροσκόπιο αντίθεσης φάσης,

δ. Μία (1) φυγόκεντρο.

 

Οι παροχές αερίου/-ων καταλήγουν στον χώρο φύλαξης των οβίδων, ο οποίος βρίσκεται υποχρεωτικά εκτός του εργαστηρίου.

 

10. Χώρος πλύσης προσωπικού

 

Ο χώρος πλύσης προσωπικού με εμβαδόν κατ' ελάχιστον 5 m2 περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα χειρουργικό νιπτήρα για τον χειρουργικό καθαρισμό του ιατρικού και λοιπού προσωπικού ανά 2 άτομα.

 

Ο χώρος αυτός επικοινωνεί άμεσα με το χειρουργείο μικροεπεμβάσεων.

 

11. Αποδυτήρια προσωπικού

 

Ο χώρος αποδυτηρίων διαστάσεων κατ' ελάχιστον 12 m2 διαθέτει ερμάρια για την εναπόθεση προσωπικών αντικειμένων και στο χώρο αυτό δεν έχουν πρόσβαση οι ασθενείς ή οι επισκέπτες.

 

12. Χώρος παραμονής ασθενών πριν και μετά τις μικροεπεμβάσεις

 

Ο χώρος διαστάσεων κατ' ελάχιστον 20 m2 με ελάχιστη ωφέλιμη διάσταση 2.5 m διαθέτει κλίνες και δυνατότητα παροχής οξυγόνου καθώς και ερμάρια για την προσωρινή εναπόθεση των προσωπικών αντικειμένων και για την αποθήκευση υλικού ενδυμασίας χειρουργείου προς χρήση των ασθενών.

 

13. Ειδικές προδιαγραφές για τον χώρο αποστείρωσης

 

Ο χώρος αποστείρωσης διαθέτει:

 

α. Ένα (1) κλίβανο υγρής αποστείρωσης με ατμό,

β. Ένα (1) κλίβανο ξηρής αποστείρωσης,

γ. Χώρο εναπόθεσης αποστειρωμένου υλικού.

 

Ο χώρος αποστείρωσης εμβαδού κατ' ελάχιστον 5 m2 επιτρέπεται να γειτνιάζει με το χειρουργείο μικροεπεμβάσεων και το εργαστήριο εμβρυολογίας, χωρίς να εντάσσεται σε αυτά. Η αποστείρωση στον υγρό κλίβανο καθώς και κάθε τύπου αποστείρωση με χημικά μέσα πραγματοποιούνται εκτός του χώρου του χειρουργείου μικροεπεμβάσεων και των εργαστηρίων εμβρυολογίας - σπερματολογίας. Για μονάδες που λειτουργούν εντός κλινικών ή νοσοκομείων, η αποστείρωση δύναται να πραγματοποιείται στην οικεία κεντρική υπηρεσία.

 

14. Χώρος αποθήκευσης ιατρικών αερίων

 

Ο χώρος αποθήκευσης των οβίδων ιατρικών αερίων είναι επισκέψιμος και αεριζόμενος από εξωτερική όψη του κτιρίου και εφοδιασμένος με σύστημα εξαερισμού και απαγωγής των αναθυμιάσεων για περίπτωση διαρροής και δεν εντάσσεται στους χώρους του χειρουργείου μικροεπεμβάσεων ή των εργαστηρίων.

 

Περιλαμβάνει:

 

α. Τουλάχιστον 2 οβίδες από το κάθε αέριο ή μείγμα αερίων, οι οποίες στερεώνονται στον τοίχο με προστατευτική διάταξη (όπως αλυσίδα),

 

β. Το δίκτυο των σωληνώσεων, οι οποίες συνδέουν τον χώρο αποθήκευσης των οβίδων ιατρικών αερίων με τα τελικά σημεία χρήσης στο χειρουργείο, στα εργαστήρια και στα δωμάτια αποτελούνται από αδρανές υλικό, ποιότητας σύμφωνης με τις προδιαγραφές της Τεχνικής Οδηγίας 2491/1986 του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος (υποχρεωτική κατά την υπουργική απόφαση Δ13/403/1988 ΥΠΕΧΩΔΕ, (ΦΕΚ 665/Β/1988)), όπως αυτή εκάστοτε ισχύει, ή ανώτερης.

 

15. Χώρος αποθήκευσης ακάθαρτων και ειδών καθαριότητας, επιφανείας κατ' ελάχιστον 2,5 m2.

 

16. Επιτρεπτή απόκλιση εμβαδού. Όπου στο παρόν άρθρο γίνεται αναφορά σε ελάχιστο εμβαδόν, αυτό νοείται με επιτρεπτή απόκλιση 10%.

 



Copyright © 2017 TechnoLogismiki. Με την επιφύλαξη παντός δικαιώματος.